Taflanın Kökeni ve Karadeniz Kültüründeki Yeri
Taflan, sahil şeridinin nemli ve ılıman ikliminde binlerce yıldır kendiliğinden yetişen, Doğu Karadeniz kimliğine sıkı sıkıya bağlı bir ağaç. Hem doğal ormanlık alanlarda hem de bahçelerde, çit bitkisi olarak da karşımıza çıkar.
Bölgenin sessiz simgesi
Giresun denince akla ilk fındık gelse de, taflan (karayemiş) da bölgenin doğal dokusunun ayrılmaz bir parçasıdır. Yüksek, gölgeli vadilerden sahil kesimine kadar geniş bir yayılım gösteren taflan ağaçları, hem yaban hayatı için (kuşlar ve küçük memeliler meyvesini severek tüketir) hem de yöre halkının geleneksel mutfağı için önemli bir kaynak olmuştur.
Karadeniz'in birçok yerleşiminde taflan, evlerin bahçesinde kendiliğinden yetişen, çoğu zaman özel bir bakım gerektirmeyen bir ağaç olarak bilinir. Bu da onu, hazelnut (fındık) gibi ticari ürünlerin gölgesinde kalsa da, yöre insanının günlük yaşamına sessizce yerleşmiş bir bitki hâline getirir.
İsim karışıklığına dikkat: Türkiye'nin farklı bölgelerinde "kızılcık" adı hem taflan (karayemiş / Laurocerasus officinalis) hem de botanik olarak tamamen farklı bir tür olan gerçek kızılcık (Cornus mas) için kullanılabiliyor. Bu sitede ele aldığımız taflan, karayemiş olarak da bilinen Karadeniz'e özgü türdür.
Bir Karadeniz meyvesinin Avrupa yolculuğu
Taflanın botanik akrabası olan süs çeşidi (Prunus laurocerasus, İngilizcede "cherry laurel"), tarihsel kayıtlara göre 16. yüzyılda Osmanlı topraklarından — Trabzon ve çevresinden — İstanbul üzerinden Avrupa'ya taşınmış ve kısa sürede Avrupa bahçelerinin gözde bir çit ve süs bitkisi hâline gelmiştir. İlginç olan şu ki, Avrupa'da bu bitki çoğunlukla meyvesi için değil, yaprağının yoğunluğu ve her mevsim yeşil kalabilmesiyle peyzaj bitkisi olarak tanınır; oysa Karadeniz'de asıl değeri meyvesinden gelir.
Doğu Karadeniz'in doğal örtüsünde
Taflan, bölgenin nemli, gölgeli vadilerinde ve sahil kesiminde kendiliğinden yetişen yerli bir tür olarak var olagelmiştir.
Trabzon'dan Avrupa'ya
Bitkinin süs çeşidi, Osmanlı-Avrupa diplomatik ve ticari temasları aracılığıyla Batı'ya taşınarak Avrupa bahçelerinde yaygınlaşmaya başlar.
Yöresel mutfakta yaşayan bir gelenek
Giresun ve çevresinde taflan hâlâ taze tüketilir, kavrulur, reçele ve pekmeze dönüştürülür; yöresel yemek kültürünün bir parçası olmaya devam eder.
Mutfaktaki yeri
Taflanın en bilinen yöresel hâli "taflan kavurması"dır — meyvenin tereyağı ve şekerle birlikte kavrularak hazırlandığı, Giresun mutfağına özgü basit ama karakteristik bir tatlı/atıştırmalıktır. Bunun yanında taze taflan doğrudan yenir, kurutulur, reçele ve pekmeze işlenir. Tariflerin ayrıntıları için Tarifler sayfamıza göz atabilirsiniz.
Neden bu site?
taflan.com.tr, Karadeniz'in bu az bilinen ama köklü meyvesini bir araya toplamak amacıyla hazırlanmış küçük bir hobi projesidir. Zamanla yeni tarifler, fotoğraflar ve bilgiler eklenmeye devam edecektir.